Bể Aerotank là công trình sinh học quan trọng trong nhiều hệ thống xử lý nước thải sử dụng bùn hoạt tính. Tại đây, hệ vi sinh sử dụng oxy và chất hữu cơ để phân hủy các thành phần ô nhiễm trong nước thải. Khi xảy ra mất điện, máy thổi khí hoặc các thiết bị cấp khí ngừng hoạt động có thể khiến lượng oxy hòa tan trong bể giảm xuống. Nếu tình trạng này kéo dài, hoạt động của hệ vi sinh có thể suy giảm, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng xử lý COD, Amoni và độ ổn định của bùn. Để làm rõ tình trạng mất điện tác động như thế nào đến bể Aerotank và hệ vi sinh, Môi Trường Toàn Tâm sẽ phân tích cụ thể qua nội dung dưới đây.
Vì Sao Mất Điện Lâu Có Thể Làm Vi Sinh Trong Bể Aerotank Suy Giảm?
Khi nguồn điện bị ngắt, quá trình cung cấp oxy cho bể phản ứng bị gián đoạn và có thể kéo theo nhiều thay đổi về sinh học, hóa học như sau:
- Thiếu hụt oxy hòa tan DO: Khi máy thổi khí dừng hoạt động, nồng độ DO trong bể có thể nhanh chóng giảm xuống dưới mức tối thiểu, dưới 1.0 mg/L, từ đó làm ảnh hưởng đến quá trình hô hấp hiếu khí của vi sinh vật.
- Suy giảm quá trình trao đổi chất: Khi không được cung cấp đủ oxy, vi sinh vật hiếu khí không thể duy trì hiệu quả quá trình oxy hóa chất hữu cơ. Điều này làm tốc độ sinh trưởng và phân hủy các chất ô nhiễm bị chậm lại.
- Chuyển sang hô hấp phân hủy nội bào: Khi hết oxy và chất dinh dưỡng không còn được xáo trộn như bình thường, vi sinh vật có thể sử dụng nguồn năng lượng dự trữ trong tế bào. Quá trình này làm sinh khối dần suy giảm và bùn có thể bắt đầu bị tự phân hủy.
- Chuyển sang trạng thái kỵ khí: Khi môi trường thiếu hoặc không còn oxy, điều kiện trong bể có thể tạo thuận lợi cho các vi sinh vật kỵ khí phát triển. Quá trình phân hủy chất hữu cơ có thể tạo ra các khí như H₂S, CH₄, NH₃ và làm ảnh hưởng ngược trở lại đến quần thể vi sinh hiếu khí.
- Lắng đọng bùn và thối rữa: Khi không còn được khuấy trộn và sục khí, bùn hoạt tính có thể lắng xuống đáy bể, hình thành các vùng thiếu oxy hoặc kỵ khí. Từ đó, bông bùn dễ bị phân rã và phát sinh mùi hôi trong bể.
Xem thêm: Bùn Nổi Trên Bể Lắng Sinh Học: 7 Nguyên Nhân, Cách Xác Định
Bể Aerotank Mất Điện Trong Bao Lâu Thì Bắt Đầu Ảnh Hưởng Đến Vi Sinh?
Mức độ ảnh hưởng đến hệ vi sinh phụ thuộc nhiều vào thời gian hệ thống sục khí ngừng hoạt động. Có thể xem xét tình trạng của bể theo từng khoảng thời gian như sau:
Tình trạng vi sinh khi mất điện trong thời gian ngắn dưới 2 giờ
Trong khoảng thời gian dưới 2 giờ, lượng oxy hòa tan còn lại trong bể có thể duy trì hoạt động hô hấp cơ bản của vi sinh vật. Tốc độ phân hủy chất hữu cơ có thể giảm nhưng bùn hoạt tính chưa bị lắng xuống quá nghiêm trọng. Vì vậy, hệ vi sinh nhìn chung chưa bị ảnh hưởng đáng kể và có khả năng phục hồi khi nguồn điện được cấp trở lại.
Mức độ ảnh hưởng đến vi sinh khi mất điện trong vài giờ liên tục
Nếu thời gian mất điện kéo dài từ 2 đến 8 giờ, nồng độ DO trong bể có thể giảm xuống mức gần như bằng 0. Khi đó, bùn hoạt tính có xu hướng lắng xuống đáy bể và có thể bắt đầu hình thành các vùng kỵ khí cục bộ. Một phần vi sinh vật có thể suy yếu hoặc chết, bông bùn bị phân rã nhẹ và hiệu suất xử lý của bể bắt đầu giảm rõ rệt.
Nguy cơ suy giảm vi sinh khi mất điện qua đêm hoặc lâu hơn
Mất điện trên 8 đến 12 giờ hoặc kéo dài qua đêm là tình trạng cần đặc biệt lưu ý. Môi trường trong bể Aerotank có thể chuyển sang trạng thái kỵ khí hoàn toàn, khiến vi sinh vật hiếu khí suy giảm mạnh, bùn chuyển sang màu đen, phát sinh mùi nồng và giải phóng khí.
Ở thời điểm này, hệ vi sinh có thể bị suy giảm nghiêm trọng và khả năng tự phục hồi sẽ thấp nếu không có biện pháp can thiệp kỹ thuật phù hợp.
Vi Sinh Bể Aerotank Bị Ảnh Hưởng Sau Khi Mất Điện Sẽ Có Các Dấu Hiệu Gì?
Chủ vận hành có thể nhận biết tình trạng suy giảm của hệ vi sinh thông qua những thay đổi dễ quan sát trong bể cùng với các chỉ số vận hành cụ thể như sau:
Nước trong bể Aerotank thay đổi màu
Trong trạng thái vận hành bình thường, nước trong bể Aerotank thường có màu nâu sẫm đặc trưng của bùn hoạt tính. Sau thời gian mất điện kéo dài, khi điều kiện trong bể thay đổi và quá trình phân hủy kỵ khí diễn ra, màu nước có thể chuyển dần sang nâu đen hoặc đen tuyền.
Bùn vi sinh lắng kém hoặc nổi trên mặt
Khi bông bùn bị phân rã và giảm khả năng kết dính, tốc độ lắng có thể chậm hơn bình thường. Bên cạnh đó, các bọt khí hình thành trong quá trình phân hủy kỵ khí có thể bám vào bông bùn, khiến bùn nổi lên từng mảng trên bề mặt bể.
Nước sau lắng bị đục hơn bình thường
Khi vi sinh vật suy giảm và bông bùn bị phân rã thành các hạt lơ lửng nhỏ, khả năng tách bùn tại bể lắng thứ cấp cũng có thể bị ảnh hưởng. Nước sau lắng khi đó trở nên đục hơn, đồng thời chứa nhiều cặn lơ lửng hơn so với trạng thái bình thường.
COD và Amoni trong nước đầu ra tăng cao
Khi hệ vi sinh bị ảnh hưởng, khả năng phân hủy chất hữu cơ và thực hiện quá trình nitrat hóa có thể suy giảm. Hậu quả là các chỉ số như COD, BOD, Amoni (NH₄⁺) và Nitơ tổng trong nước đầu ra có thể tăng cao, thậm chí vượt quy chuẩn cho phép.
Bọt và mùi trong bể thay đổi bất thường
Trên bề mặt bể có thể xuất hiện các lớp bọt xám đen hoặc lớp bọt dày, bám lâu hơn bình thường khi hệ vi sinh bị ảnh hưởng. Đồng thời, bể có thể phát sinh mùi hôi nồng do H₂S và các chất hữu cơ đang trong quá trình phân hủy chưa hoàn toàn.
Xem thêm: Bể Lắng Nước Thải Lắng Chậm: Nguyên Nhân Và Cách Cải Thiện
Mất Điện Lâu Có Làm Chết Toàn Bộ Vi Sinh Trong Bể Aerotank Không?
Mất điện kéo dài có thể làm phần lớn vi khuẩn hiếu khí và các vi sinh vật bậc cao như Protozoa, Rotifer bị ảnh hưởng nghiêm trọng và chết dần. Tuy nhiên, trường hợp toàn bộ vi sinh chết 100% rất hiếm xảy ra. Trong quần thể bùn hoạt tính vẫn tồn tại một tỷ lệ nhất định các vi khuẩn tùy tiện, có khả năng thích nghi với cả điều kiện hiếu khí và kỵ khí, cùng với các bào tử vi khuẩn đang ở trạng thái ngủ ẩn.
Dù vẫn còn một phần vi sinh sống sót, số lượng và hoạt tính thường không đủ để tiếp tục xử lý hiệu quả dòng nước thải đưa vào hệ thống. Khi đó, hệ thống có thể rơi vào tình trạng mất tải, bùn bị hư hỏng và cần thêm thời gian cùng các biện pháp hỗ trợ để xây dựng lại quần thể vi sinh đạt yêu cầu.
Cần Làm Những Gì Khi Bể Aerotank Được Cấp Điện Trở Lại?
Khi có điện trở lại, việc đầu tiên cần thực hiện là đưa hệ thống sục khí trở lại trạng thái ổn định nhưng không tạo thêm tải sốc cho hệ sinh học. Để phục hồi hệ thống an toàn và hạn chế tối đa nguy cơ xả nước thải chưa đạt yêu cầu ra môi trường, chủ vận hành nên thực hiện lần lượt các bước sau:
Kiểm tra máy thổi khí và hệ thống phân phối khí trước khi vận hành
Trước khi bật nguồn, cần kiểm tra toàn bộ máy thổi khí, van chặn, đường ống và đĩa phân phối khí. Đồng thời, cần đảm bảo thiết bị không gặp các vấn đề như kẹt cánh quạt, nghẽn đường ống hoặc hư hỏng phát sinh do quá trình ngắt điện đột ngột.
Khôi phục sục khí và theo dõi tình trạng bùn vi sinh
Tiến hành khởi động máy thổi khí để cấp lại oxy cho bể. Trong vài giờ đầu, cần theo dõi sự xáo trộn của dòng nước cũng như hiện tượng bong tróc phần bùn lắng dưới đáy, qua đó đảm bảo oxy được phân phối tương đối đồng đều trong toàn bộ bể.
Kiểm tra DO để đánh giá khả năng cung cấp oxy
Sử dụng máy đo DO cầm tay để kiểm tra nồng độ oxy hòa tan tại nhiều vị trí khác nhau trong bể. Tiếp tục duy trì sục khí liên tục cho đến khi chỉ số DO đạt mức tối thiểu từ 2.0 – 4.0 mg/L.
Theo dõi MLSS và SV30 để kiểm tra chất lượng bùn
Lấy mẫu nước từ bể Aerotank để thực hiện thử nghiệm lắng SV30 và đo nồng độ chất rắn lơ lửng MLSS. Các kết quả này giúp đánh giá tỷ lệ bùn còn sống, khả năng kết bông và tốc độ lắng của bùn sau sự cố.
Kiểm tra nước đầu ra trước khi đưa hệ thống về tải bình thường
Không nên đưa nước thải mới vào bể ngay với lưu lượng 100%. Trước tiên, cần kiểm tra các chỉ số nhanh của nước đầu ra, có thể tiến hành giảm tải đầu vào xuống 30% – 50% công suất. Sau đó, tăng dần tải trọng khi hệ vi sinh đã thực sự phục hồi.
Xem thêm: SV30 900mL/L Nhưng Nước Đầu Ra Trong: Cần Xả Bùn Không?
Toàn Tâm Có Thể Hỗ Trợ Gì Khi Bể Aerotank Gặp Sự Cố Mất Điện?
Khi bể Aerotank gặp sự cố mất điện kéo dài khiến hệ vi sinh suy giảm, Môi Trường Toàn Tâm có thể đồng hành giải quyết triệt để cùng doanh nghiệp bằng các giải pháp kỹ thuật phù hợp với tình trạng thực tế của hệ thống, bao gồm:
- Khảo sát và đánh giá thực trạng: Đội ngũ kỹ sư khảo sát trực tiếp toàn bộ hệ thống xử lý nước thải, kiểm tra và đo các thông số vận hành như DO, SV30, MLSS, pH để đánh giá chính xác mức độ ảnh hưởng đến bùn vi sinh.
- Cấy bùn và phục hồi vi sinh: Cung cấp bùn hoạt tính chất lượng cao hoặc các chế phẩm vi sinh hiếu khí chuyên dụng, hỗ trợ rút ngắn thời gian nuôi cấy và phục hồi hệ thống từ vài tuần xuống còn vài ngày.
- Tối ưu hóa hệ thống sục khí: Hỗ trợ kiểm tra, khắc phục các sự cố liên quan đến máy thổi khí và cân chỉnh đĩa phân phối khí nhằm khôi phục khả năng cấp oxy ổn định cho bể.
- Đề xuất nâng cấp, cải tạo: Với những hệ thống đã xuống cấp, Toàn Tâm có thể tư vấn lắp đặt thêm máy phát điện dự phòng, hệ thống cảnh báo sự cố tự động tùy vào nhu cầu của doanh nghiệp hoặc cải tạo công nghệ nhằm tăng khả năng chịu tải cho bể sinh học.
Mục tiêu là giúp hệ thống khôi phục khả năng cấp oxy ổn định, duy trì hoạt động của vi sinh và nâng cao hiệu quả xử lý nước thải trong quá trình vận hành lâu dài.
Xem thêm: Dịch Vụ Xử Lý Nước Thải Xi Mạ Hiệu Quả, Toàn Diện Từ A-Z
Lời Kết
Mất điện kéo dài có thể làm gián đoạn quá trình sục khí, khiến DO giảm và ảnh hưởng đến hoạt động của hệ vi sinh trong bể Aerotank. Sau khi có điện trở lại, cần kiểm tra thiết bị sục khí, DO, tình trạng bùn và chất lượng nước đầu ra trước khi đưa hệ thống về tải bình thường.
Môi Trường Toàn Tâm nhận khảo sát hệ thống xử lý nước thải và đánh giá tình trạng bể Aerotank sau sự cố mất điện. Hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline 0767 861 126 hoặc Zalo để được đội ngũ kiểm tra hệ thống sục khí, bùn vi sinh và đề xuất phương án khôi phục kịp thời.
Địa chỉ: Công Ty TNHH Giải Pháp Kỹ Thuật Toàn Tâm
Liên hệ ngay Toàn Tâm để nhận tư vấn miễn phí
Anh Nguyễn Chí Phúc, CEO của Môi Trường Toàn Tâm, là người có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn và giải pháp môi trường. Với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật và phát triển bền vững, anh đã xây dựng Môi Trường Toàn Tâm trở thành đơn vị cung cấp dịch vụ môi trường chuyên nghiệp, tận tâm và đáng tin cậy.
